|
Doel van een sociogram van een groep.
De aanleiding om met behulp van sociometrie
informatie te verzamelen, kan verschillend zijn:
- om in communicatief opzicht een goede groepsindeling
te maken,
- om een problematische groepssituatie te kunnen aanpakken,
- om de kansen te verbeteren voor de sociaal-emotionele
ontwikkeling als deze bij één of meer kinderen problematisch verloopt.
Beknopte beschrijving van de werkwijze.
Een sociogram wordt samengesteld op grond van
antwoorden of reacties van kinderen op 'vragen' die de leerkracht stelt.
'Vragen' tussen aanhalingstekens, omdat de probleemstelling die aan de
kinderen wordt voorgelegd niet persé verbaal hoeft te worden aangeboden;
het kan ook in de vorm van afbeeldingen. En de reacties kunnen ook non
verbaal gegeven worden in de vorm van bijv. iets aanwijzen of het geven
van een signaal.
Het zal duidelijk zijn dat de vragen afhankelijk zijn
van wat men te weten wil komen. Het maakt nogal wat verschil uit of je
wilt weten wie aardig gevonden wordt of dat het gaat om het werken met
een ontdekkist. Bij het samenstellen van groepjes voor een samenwerkingssituatie
horen vragen die een relatie hebben met dat soort werk. Terwijl het bij
het uitnodigen voor een leuk feestje weer anders ligt wie dan genoemd
zullen worden. Een vraag als bijv. 'Welke drie kinderen zou je uit
deze groep op je verjaardag vragen?' wordt vaak te pas en te onpas
gesteld.
Bovendien maakt de leeftijdsgroep natuurlijk verschil.
Het volgende gaat over een uitwerking voor de basisschoolleeftijd.
Aan welke vragen kunt u zoal denken?
- Met welk kind kun je heel goed samenwerken?
- Met welk kind kun je helemaal niet samenwerken?
- Een dag met je eigen meester of juf in de klas heeft:
bijna allemaal goede dingen / evenveel goede als nare dingen / meer
nare dan goede dingen.
- Hoe hard werk jij in vergelijking met de andere kinderen
in de groep: harder / ongeveer even hard / minder hard?
- Hoeveel kinderen in deze klas doen wat de meester of
juf zegt: de meesten doen het / evenveel wel dan niet / weinig kinderen
doen dat?
- Hoe vaak zijn de leerlingen in deze groep aardig tegen
elkaar: meestal / soms wel, soms niet / meestal niet?
- Welk kind in deze groep vind jij het aardigst?
- Welk kind in deze groep vind jij het minst aardig?
- Hoeveel kinderen in deze groep vind jij aardig: meer
dan de helft / evenveel wel dan niet / minder dan de helft?
- Wie kan van de anderen gemakkelijk iets gedaan krijgen?
- Voor welk kind doen de meisjes graag iets?
- Voor welk kind doen de jongens graag iets?
Twee vragen staan bij voorbaat vast, namelijk: wie doet
meestal wat de meester of juf zegt en wie doet meestal het tegendeel
van wat meester of juf zegt. Wij van 'De Lantaarn' zijn namelijk van
mening dat altijd de interactie leerkracht-leerling erbij betrokken moet
worden. Die hoeft niet problematisch te zijn, maar hoort wel tot het belangrijkste
gereedschap als het gaat om de vraag: hoe ondersteun ik hier in mijn groep
de sociaal-emotionele ontwikkeling zo goed mogelijk.
|
Vaak denkt men dat het steeds gaat om vragen m.b.t.
de interactie tussen kinderen, in de trant van 'wie kiest wie'.
Dit misverstand ontstaat door de meest bekende weergave van de gegevens,
namelijk in de vorm van een bepaald soort sociogram, dat die keuzes
weergeeft:
Toelichting.
Het gaat hier om een groep van 39 leerlingen,die elk twee keuzes
hebben gemaakt. Met het rondje worden jongens bedoeld en met het
driehoekje meisjes.
Een dunne pijl met één punt geeft een keus aan (bijv.
jongen 3 kiest jongen 4), een dikke pijl met twee punten is een
wederkerige keus (bijv. jongen 4 kiest jongen 15 en 15 kiest 4).
Het is nog niet zo makkelijk om al die keuzes overzichtelijk in
te tekenen, maar een computerprogramma kan dit overnemen.
Behalve dit soort weergaves zijn er
nog allerlei andere analyse-vormen mogelijk.
|
Verdere uitwerking (de kosten hangen af van het werk
dat de problematiek vraagt).
Wat kunnen wij van 'De Lantaarn' voor u doen?
- Wij kunnen u helpen met het samenstellen
van de vragen. Daarbij is het nodig om eerst het doel van het
sociogram vast te stellen. Vervolgens gaat het steeds om een pakket
van 5 vragen die in overleg met u worden samengesteld (afhankelijk van
de problematiek dus). Zoals we reeds aangaven staan twee vragen bij
voorbaat vast, namelijk: wie doet meestal wat de meester of juf /
leerkracht zegt en wie doet meestal het tegendeel van wat de
meester of juf / leerkracht zegt.
- Wij bereiden vervolgens de afname-procedure
voor. Wij zetten de vragen om in vragenlijsten;
daarvoor hebben we een leerlingenlijst nodig.
- U stuurt ons de leerlingenlijst en wij sturen u voor
elke leerling een vragenlijst terug om te laten invullen. De ingevulde
vragenlijsten stuurt u weer naar ons en u krijgt een analyse
ervan in de vorm van een sociomatrix met
adviezen terug.
De kosten bestaan uit twee delen:
- een basisbedrag van EUR 75,--
- vermeerderd met EUR 2,-- per leerling.
|
