Waarom besteedt 'De Lantaarn' aandacht aan het omgaan met de natuur? Het eerste antwoord is: voor ons hoort dit bij de drie belangrijkste vragen waarvoor we in opvoeding en onderwijs staan. Namelijk: hoe gaan we om met de medemens, de cultuur en de natuur. In tweede instantie willen wij aan de orde stellen dat de tijd die aan de gebieden van wereldoriëntatie wordt besteed, zo goed mogelijk benut moet worden. Er wordt veel tijd verdaan met zaken die niet blijven hangen en die ook geen betekenis hebben voor het ontwikkelen van een juiste houding. Gaat u bij uzelf maar na; als het niet uw hobby is, wat weet u dan nog van aardrijkskunde, geschiedenis en biologie? En hoeveel uren is daar wel aan besteed?
Het moet gaan om een beperkte hoeveelheid kernbegrippen die een brede en intensieve verankering krijgen. En het gaat om het ontwikkelen van een instelling, in dit geval ten opzichte van de natuur.

Een methode geeft daarvoor houvast, maar het is beslist nodig er kritisch naar te kijken, want zo'n methode wordt 'aangekleed' met van alles en nog wat en het gezichtpunt van brede en intensieve verankering van een beperkte hoeveelheid begrippen in de diverse leerjaren, ontbreekt veelal. 'De Lantaarn' wil laten zien hoe zo'n gezichtspunt uitvoerbaar is voor mensen die zich ervoor willen inzetten, ouders en/ of leerkrachten. (Trouwens, vanuit de school bekeken: niet elke leerkracht hoeft zich hiermee bezig te houden; 't kan ook door een teamlid voor het hele team worden voorbereid.)
'De Lantaarn' streeft ernaar om uiteindelijk voor elke maand achtergrondinformatie te presenteren voor de gebieden die in het overzicht hierboven genoemd staan, maar dit moet groeien. Uw hulp kunnen we hierbij goed gebruiken. Het zou te ver voeren voor ons van 'De Lantaarn' om complete lessen te produceren, maar als u bruikbare lessuggesties of lessen hebt: stuur ze ons. We kunnen ze dan als voorbeeld opnemen.

We beginnen met het aangeven van termen en begrippen, die naar onze mening door de kinderen van een bepaalde leeftijdsgroep gekend moeten worden. Dit is misschien tegen de trend in dat het voldoende is om te weten waar je de begrippen en termen kunt vinden; wij van 'De Lantaarn' zijn van mening dat je zonder deze basiskennis geen kader hebt om het omgaan met de natuur te verdiepen als je daar behoefte aan hebt of later die behoefte krijgt. In de kinderleeftijd kun je die kennis allemaal zo makkelijk leren. Er horen echter twee opmerkingen bij:

• die kennis moet geleerd worden in verbinding met de levende natuur en niet vanuit het boekje; we herhalen het nog eens: het gaat om een beperkte hoeveelheid kernbegrippen die een brede en intensieve verankering krijgen
• steeds moet datgene wat in een lagere leeftijdsgroep geleerd is, verfrist en herhaald worden; wij zijn voorstander van de concentrische methode, waarbij de vorige kennis weer meegenomen wordt.

Onze werkwijze is alsvolgt:

1. we analyseren eerst de achtergrondinformatie om de kernbegrippen op het spoor te komen
2. daarna maken we een overzicht van begrippen en termen
3. vervolgens verdelen we die over de verschillende leeftijdsgroepen op grond van ontwikkelingspsychologische uitgangspunten, waarbij in elke volgende fase alles uit de vorige fases wordt herhaald en eventueel verdiept
4. daarna komen we met lessuggesties en enkele lessen; op dit punt gekomen, ligt er een taak voor de leerkracht om de schoolmethode te benutten, maar met accentuering van de kernbegrippen en verwaarlozing van wat niet hiertoe behoort.
   

Achtergrondinformatie.

A.
Het paddestoelenrijk wordt verdeeld vanuit twee gezichtspunten die door elkaar lopen. Enerzijds is er een indeling op grond van de wijze van sporevorming (microscopisch vast te stellen), anderzijds is er een verdeling op grond van macroscopische kenmerken. We houden ons alleen bezig met de kenmerken die waar te nemen zijn met het blote oog of met een loupe, de macroscopische dus.
Een bruikbaar overzicht van het paddestoelenrijk (25 Kb) kunt u ook bij 'De Lantaarn' vinden.

B.
Om iets meer van paddestoelen te weten te komen, kunnen de geslachtsnamen als doel gezien worden van een determinatietabel. Voor alle duidelijkheid een voorbeeld: Vliegenzwam is een soortnaam van het geslacht Amanieten. Dus een doel kan zijn om vast te kunnen stellen: 'Dit is een Amaniet'. In zo'n determinatietabel komen verschillende termen voor; we beperken ons tot de plaatjeszwammen, waarvoor u bij 'De Lantaarn' een tabel kunt aantreffen: 'Sleutel voor de geslachten van de plaatjeszwammen'.

Overzicht van begrippen en termen. = het eerste jaar van aanbieding, ( ) = voortzetting

BEGRIP	TOELICHTING        GROEP:	1	2	3	4	5	6	7	8
algeheel omhulsel	velum universale								(8)
beschrijven	kleur, vorm, grootte, geur								(8)
beurs									(8)
buisjeszwam								(7)	(8)
eetbaar	zie de winkels		(2)	(3)	(4)	(5)	(6)	(7)	(8)
giftig			(2)	(3)	(4)	(5)	(6)	(7)	(8)
hoed			(2)	(3)	(4)	(5)	(6)	(7)	(8)
houtzwam								(7)	(8)
humus								(7)	(8)
lamellen
loep	ermee werken								(8)
manchet									(8)
mest								(7)	(8)
paddestoel	vorm: hoed en steel		(2)	(3)	(4)	(5)	(6)	(7)	(8)
paddestoel	heeft ook andere vorm dan steel + hoed						(6)	(7)	(8)
plaatjes							(6)	(7)	(8)
plaatjeszwam							(6)	(7)	(8)
ring									(8)
schimmel									(8)
sporee	maken								(8)
sporen									(8)
steel			(2)	(3)	(4)	(5)	(6)	(7)	(8)
stuifzwam								(7)	(8)
vergrootglas	ermee werken		(2)	(3)	(4)	(5)	(6)	(7)	(8)
zwam								(7)	(8)

Groep 1

Kennis en vaardigheden die voor het eerst aan de orde komen:
eetbaar, giftig, hoed, paddestoel, steel, vergrootglas.

Groep 2

Herhaling en verdieping van het vorige jaar.

Groep 3

Herhaling en verdieping van alle vorige jaren.

Groep 4

Herhaling en verdieping van alle vorige jaren.

Groep 5
Voor deze groep heeft 'De Lantaarn' een werkblad, waarop de kinderen hun waarnemingen van een bepaalde soort kunnen invullen ('Paddestoelenwerkje'). Er is ook een versie waarop de soortnaam reeds ingevuld is, met een tekening in contouren die ingekleurd moet worden; verder moeten er allerlei gegevens dan bijgezocht worden (Paddestoelenwerkje 2). Dit is een uitwerking voor Rode zwavelkop; van deze versie kan 'De Lantaarn' op verzoek ook voor andere soorten een uitwerking maken.

Herhaling en verdieping van alle vorige jaren.

Kennis en vaardigheden die voor het eerst aan de orde komen:
paddestoel heeft ook andere vorm dan steel + hoed, plaatjes, plaatjeszwam, stuifzwam,.

Groep 6
Voor deze groep heeft 'De Lantaarn' een werkblad, waarop de kinderen hun waarnemingen van een bepaalde soort kunnen invullen ('Paddestoelenwerkje'). Er is ook een versie waarop de soortnaam reeds ingevuld is, met een tekening in contouren die ingekleurd moet worden; verder moeten er allerlei gegevens dan bijgezocht worden (Paddestoelenwerkje 2). Dit is een uitwerking voor Rode zwavelkop; van deze versie kan 'De Lantaarn' op verzoek ook voor andere soorten een uitwerking maken.

Herhaling en verdieping van alle vorige jaren.

Kennis en vaardigheden die voor het eerst aan de orde komen:
buisjeszwam, houtzwam, humus, mest, zwam.

Groep 7
Voor deze groep heeft 'De Lantaarn' een werkblad, waarop de kinderen hun waarnemingen van een bepaalde soort kunnen invullen ('Paddestoelenwerkje'). Er is ook een versie waarop de soortnaam reeds ingevuld is, met een tekening in contouren die ingekleurd moet worden; verder moeten er allerlei gegevens dan bijgezocht worden (Paddestoelenwerkje 2). Dit is een uitwerking voor Rode zwavelkop; van deze versie kan 'De Lantaarn' op verzoek ook voor andere soorten een uitwerking maken.

Herhaling en verdieping van alle vorige jaren.

Kennis en vaardigheden die voor het eerst aan de orde komen:
algeheel omhulsel, beschrijven (kleur, vorm, grootte, geur), beurs, loep (ermee werken), manchet, ring, schimmel, sporee maken, sporen.

Groep 8
Voor deze groep heeft 'De Lantaarn' een werkblad, waarop de kinderen hun waarnemingen van een bepaalde soort kunnen invullen ('Paddestoelenwerkje'). Er is ook een versie waarop de soortnaam reeds ingevuld is, met een tekening in contouren die ingekleurd moet worden; verder moeten er allerlei gegevens dan bijgezocht worden (Paddestoelenwerkje 2). Dit is een uitwerking voor Rode zwavelkop; van deze versie kan 'De Lantaarn' op verzoek ook voor andere soorten een uitwerking maken.

Herhaling en verdieping van alle vorige jaren.

Kennis en vaardigheden die voor het eerst aan de orde komen:
lamellen.