Een toelichting.

Wij van 'De Lantaarn' zijn ervan overtuigd dat opvoeden echt een kunst is. En kunstenaars hebben het nodig om zich zo nu en dan te bezinnen, zich op te laden, belangrijke ideeën vast te houden, elkaar te bemoedigen en ga zo maar door.

U treft hier de koppen aan uit het actuele nieuws, en 'Uit het nieuws' haalt 'De Lantaarn' wat de moeite waard lijkt om vast te houden. Maar er is meer nodig; het gaat dan om de vraag waar onze wortels liggen. En die liggen in de cultuur. Niet in de culturele achtergrond van een ander, maar in die van onszelf. De cultuur heeft een heden en een verleden en geeft de toekomst vorm. Heden: hoe gaat onze cultuur om met de dingen, de planten, de dieren, de mensen en het bovennatuurlijke? Verleden: wat zijn in dat opzicht waardevolle gezichtspunten van vroeger? En wat heeft dit alles ons te leren?
Op zoek naar onze wortels in de cultuur, moeten we zelf leerling willen zijn. 'De Lantaarn' nodigt regelmatig iemand uit als leermeester, om een beschouwing te maken over iets wat hem of haar heeft getroffen. Wat heeft het ons te zeggen?

Een nieuwe beschouwing.

Onze wortels liggen in de cultuur. Niet in de culturele achtergrond van een ander, maar in die van onszelf. De cultuur heeft een heden en een verleden en geeft de toekomst vorm. Hoe gaat onze cultuur in het heden om met de dingen, de planten, de dieren, de mensen en het bovennatuurlijke? Welke gezichtspunten van vroeger zijn in dat opzicht waardevol? En wat heeft dit alles ons te leren? We moeten zelf even leerling willen zijn bij 'De Lantaarn'.

Peer Mijland, zondagsschilder uit Brummen.
Over zijn werk als onderwijzer en over zijn naieve schilderkunst.
De uitgebreide tekst met foto's hebben we op een aparte pagina opgenomen.
Houdt u er wel rekening mee, dat het openen even kan duren door de omvang van de afbeeldingen, maar 't is wel het wachten waard!.



---

Moyland is een kasteel, vlak over de Duitse grens in de vlakte tussen Kleve en Kalkar. In de Tweede Wereldoorlog een ruïne geworden. Nu hersteld - uit zijn as herrezen - bevat het een deel van de grote verzameling van Franz-Joseph en Hans van der Grinten, waaronder hun grote Beuys-collectie.
De aandacht naar deze omstreden en ook tot religie verheven kunstenaar ging in de meeste gevallen uit naar zijn betekenis ten tijde van de Fluxus-beweging, zijn performances en zijn installaties van energie-houdende materialen als koper, vet, vilt en honing.
Zijn ideeën werden niet door iedereen opgepakt en vertaald naar het veranderend kunstdenken dat hij voorstond.
Beuys gooide het kunstdenken omver en stelde het ter discussie. Veel kunstenaars bouwen voort op zijn idee "Ieder mens is een kunstenaar". Zijn invloed als docent aan de Kunstacademie van Düsseldorf was bijzonder groot.
Na zijn dood in januari 1986 raakte Beuys pas bekend om zijn tekeningen en aquarellen.
In de jaren vijftig en zestig ontstonden duizenden tekeningen. Zij vormen de neerslag van zijn denken, zijn ideeën en zijn geschiedenis.
De tentoongestelde werken uit de Van der Grinten collectie laten zich in een perspectief bekijken. De tekeningen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wie niet direct Beuys' elementen herkent - de vrouw, de dode haas, schaap, geit, eland - vaak schematisch afgebeelde vormen - staat oog in oog met de wonderlijke kracht van een handschrift. Beuys' motoriek stuurt kwast en pen. Het is een voelen en verbeelden. Hier is de impressie expressie geworden.
Het resultaat omgeven door smetteloos wit passepartout en degelijke eikenhouten lijst, laat zich door de één uitleggen als krabbels van een maloot of charlatan. Anderen zien er het werk in van een profeet of utopist.

Voor mij roept het een gevoel van verwondering op. Het handschrift van een kunstenaar te aanschouwen waar een haast mythologische kracht van uit gaat.
De roerselen van zijn ziel aftastend en zichtbaar gemaakt in deze tekeningen zullen Beuys wellicht dichter bij zijn visie over leven, liefde, leed en dood hebben gebracht. Hij zal ze mogelijk in verbazing hebben beschouwd als werken van Gorky en Malewitch in een door zijn vrouw Eva Beuys omschreven omgeving: "Alles war sehr ätherisch. Alles war sehr leicht. Seine Schritte, seine Stimme. Niemals war hier vollkommene Wirklichkeit". (Uit: Heiner Stachelhaus - Joseph Beuys; uitgegeven door Econ Taschenbuch Verlag.)

Uit het nieuws.

Met de woorden 'Uit het nieuws' geven we aan dat de berichten als nieuws uit kranten en tijdschriften gehaald zijn.
Dezelfde woorden kunnen ook betekenen dat het bericht al weer in de vergetelheid geraakt is. Dat is vaak jammer.
Dus 'De Lantaarn' laat het bericht nog geruime tijd staan en misschien maken we er ook nog wel een zoeksysteempje bij zodat ook 'oud nieuws' weer terug te vinden is.

Het studiehuis is de onderwijsvorm in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs, die uiterlijk in de zomer van 1999 in alle scholen van start gaat. Scholieren zullen in de hoogste klassen van de middelbare school vooral zelfstandig moeten werken.
Zowel leraren als leerlingen vragen zich af of de leerlingen de grotere verantwoordelijkheid wel aankunnen. Wij van 'De Lantaarn' vragen ons ook nog iets anders af: al die veranderingen zullen toch wel in het belang zijn van al die jongeren die op weg zijn naar de volwassenheid? En als daar het leren dragen van verantwoordelijkheid bijhoort, dan zal dat toch één van de leerdoelen moeten zijn? Het kind en de ouders zullen toch niet te horen krijgen: jammer dan, deze schoolsoort is niet geschikt, want het kind kan de verantwoordelijkheid niet aan. Er zal toch gepraat worden over de vraag hoe dit te leren valt?
In het krantenbericht staat ook dat het spijbelen zal toenemen. En: de zwakke leerlingen zullen het spoor bijster raken.

Maak een uur per dag vrij.
Allereerst: het kost tijd om tijd te maken. Trek dertig dagen lang een uur per dag uit voor een grondig zelfonderzoek. Stel jezelf daarbij de volgende vragen:

• loop ik altijd achter mezelf aan?
• kom ik onvoldoende toe aan de dingen die ik echt belangrijk vind in het leven?
• hoe ben ik zover gekomen?

Dat ene uur is makkelijk gevonden: een uur eerder opstaan, een uur vroeger naar bed of -als dat kan- een uur eerder van je werk naar huis.

Minder is meer.
Drie projecten tegelijk is ongeveer het maximum. Naast werk en bijvoorbeeld gezin blijft er nog maar één mogelijkheid over: dus òf penningmeester van de plaatselijke toneelvereniging òf nu eindelijk eens vijf kilo afvallen.

Leer nee te zeggen.
Nee zeggen is moeilijk, maar het is essentieel naarmate ons leven drukker wordt en de keuzemogelijkheden groter. Zeg eens wat vaker nee tegen jezelf, sla eens een uitnodiging af of zeg nee tegen nieuwe uitdagingen op het werk. En als je ergens ja tegen zegt, verdubbel dan de tijd die je denkt dat deze activiteit zal kosten. De kans is groot dat je eerder klaar bent dan verwacht en dus zomaar tijd cadeau krijgt.

Minder dingen is meer tijd.
Spullen zijn er om het leven makkelijker en aangenamer te maken. Helaas kosten ze niet alleen geld, maar ook tijd en zijn ze vaak een nieuwe bron van zorg. De printer die moet worden geïnstalleerd, de pastamachine die al acht jaar werkeloos in de kast staat, het zwembad dat elk jaar dreigt kapot te vriezen, de boeken die nog moeten worden gelezen. Geef of gooi daarom alles weg wat de afgelopen twaalf maanden niet is gebruikt. Ook een goede: de wachtlijst. Stel elke mogelijke grote nieuwe aanschaf dertig dagen uit. De kans is groot dat uitstel bij nader inzien toch afstel wordt.

Discipline helpt.
Discipline is een machtig wapen. Het kan ons helpen meer dingen in minder tijd te doen; om prestaties neer te zetten die eigenlijk onze pet te boven gaan. Een klus 'op discipline klaren' heet dat. Gebruik discipline ook eens om dingen niet te doen: geen overuren maken, door iets niet te kopen, niet te doen, niet te willen.

Zes weken op, één week af.
Houd na elke zes weken één week vrij van afspraken, plan dat van tevoren en leg het vast. Of neem na zes bezette weekeinden er één vrij.

Reserveer tijd voor niets.
Een lege agenda is de sleutel tot meer tijd. Plan in het weekeinde niet meer dan één ding. Dus kennissen op zaterdag, en zondag niemand. Probeer op het werk elke dag twee uur afsprakenvrij te houden. Dan ben je voor anderen bereikbaar en is er tijd voor onverwachte dingen, om wat te lezen of om even uit het raam te kijken. In steeds meer beroepen is dat laatste zelfs goed voor de productiviteit.

Ga selectief met informatie om.
Halveer het aantal abonnementen op kranten en tijdschriften. Lees één opinieblad en niet drie. En als u aan een vakblad niet bent toegekomen terwijl het volgende nummer er al weer ligt, gooi het vorige dan weg.

Op tijd naar bed en niet drinken.
Een glas bier na het werk, twee glazen wijn tijdens het eten en een whisky voor het slapen gaan. Een slechte manier om te ontspannen. En ook alsmaar laat naar bed gaan, kost uiteindelijk meer tijd dan het oplevert. Doorbreek de vicieuze cirkel van doodmoe opstaan, hard werken, alcohol om te ontspannen en dan weer te laat naar bed. Dus door de week geen drank, regelmatig lichamelijke activiteiten en een wandelingetje voor het slapen gaan.

vrije bewerking van een artikel uit Safe, het blad van Robeco (met toestemming)

Zeventig procent van ouders van kinderen onder de vijf jaar zegt wel eens ruzie gehad te hebben in een winkel, omdat de peuter per se een bepaald artikel eiste. Daarvoor bleek dan geadverteerd te zijn op Kindernet of op RTL 4 in het programma Telekids.
Half november werden er tijdens het programma Telekids in vier uur tijd 113 commercials uitgezonden; bij Kindernet 67.
Jonge kinderen blijken zeer vatbaar voor de commerciële televisieboodschappen.

De beeldschermen van tienduizenden computers die recent in het onderwijs zijn uitgezet, voldoen niet aan de eisen die in de Arbowet staan omschreven als het gaat om de straling. Het zijn computers uit het bedrijfsleven die na een opknapbeurt voor 200 gulden per stuk aan scholen worden verkocht. De stichting die bij deze transacties bemiddelt, erkent wel dat de beeldschermkwaliteit niet aan de wettelijk omschreven stralingseisen voldoet, maar bestrijdt dat de schermen schade kunnen toebrengen aan kinderen. (Stichting Computerbemiddeling Onderwijs)

Wij van 'De Lantaarn' denken dan: geen schade? Omdat kinderen niet onder de wet op de arbeidsomstandigheden vallen? Is er eigenlijk wel toezicht op het meubilair waaraan kinderen moeten werken en op de apparatuur waarmee ze bezig zijn? Zithouding en effect op de ogen bijv. En let men ook op de hoeveelheid licht en de ventilatie?

Inmiddels (2002) is er meer aandacht gekomen voor gezondheidsrisico's die kinderen op school lopen. Schoolbesturen hebben in dit opzicht een verantwoordelijkheid en kunnen hierop aangesproken worden.

'DEN HAAG--Kinderen willen niet vaker dan twee, maximaal drie keer in de week na schooltijd door anderen dan hun moeder worden opgevangen. Verder vinden ze het vreselijk om tussen de middag op school te moeten overblijven.
Ook lijden veel kinderen, vooral kleintjes van vier en vijf jaar, aan ochtendstress door het gehaast in het gezin om allemaal op tijd op school en het werk te kunnen zijn. Dat zijn de belangrijkste uitkomsten van een onderzoek onder kinderen tussen de vier en veertien jaar naar hun dagindeling.'

'De Lantaarn' gaat op zoek naar meer informatie, want dit is alarmerend. Wij van 'De Lantaarn' hebben het wel vaak vermoed, maar toch ook onszelf gesust met de gedachte, dat het misschien wel mee zou vallen. Welke conclusies zouden de ouders nu trekken? En de politiek/ maatschappij?

Wat is er gebeurd na bovenstaand bericht? We hebben van de kant van de overheid geen diepgaande onderzoeken aangetroffen naar wat hierboven is gesignaleerd. Wel lezen we steeds maar berichten over schaarste in de kinderopvang. Over ouders die alvast 'hun kind' op de wachtlijst laten plaatsen, terwijl er nog geen sprake is van zwangerschap...
Van de kant van de beleidsmensen als het om kinderopvang gaat, lezen we het volgende:

Hierin staat het belang van de ouders centraal.

'Bij de buitenschoolse opvang van nu zijn veel voorzieningen niet ingericht op de wensen van ouders.' De flexibiliteit schiet tekort.

Tot verbijstering van 'De Lantaarn' blijkt de verslaggever zelfs genoteerd te hebben:

'Flexibiliteit is voor ouders veel belangrijker dan het pedagogisch klimaat van zo'n voorziening.' Een woordvoerster van de Commissie Dagindeling stelde, dat op lokaal niveau onderwijslocaties en schooltijden, opvangvoorzieningen en openingstijden, kinderclubs en aanvangstijden op elkaar afgestemd dienen te worden.

Soja
[over genetisch gemanipuleerde soja, die door de manipulatie bestand is geworden tegen een krachtig onkruidbestrijdingsmiddel:] De gen-tech soja nodigt uit tot een veel groter gebruik van dit bestrijdingsmiddel dat zoals bekend desastreuze effecten heeft op mens en milieu. Bovendien is nog volstrekt onduidelijk of de genetisch veranderde soja gevolgen heeft voor de gezondheid. Alle reden dus om voorzichtig te zijn met de 'nieuwe' soja. Uit voorzorg geen genetisch gemanipuleerde soja gebruiken, daarvoor pleit Greepeace.

Bewust kopen. De fabrikanten van de volgende produkten hebben toegezegd in deze produkten geen genetisch gemanipuleerde soja te verwerken:
Nutricia produkten | Nutricia/Milupa baby- en kindervoeding | Redband en Venco drop en snoep | Dr. Oetker bakprodukten | Kraft/Jacobs/Suchard sauzen, soepen en chocola | Mövenpick ijs | alle produkten met EKO-keurmerk | alle produkten met Demeter-keurmerk | Zonnatura-produkten | Tivall vleesvervangers | Natufood-produkten | Vetera-produkten | Eden-produkten | Grano Vita vleesvervangers | Provamel sojaprodukten.

Maïs
[...] de maïs bevat erfelijk materiaal tegen het antibioticum ampicilline. En daarmee is de kans reëel geworden dat bacteriëen bij dieren, en via de voedselketen ten slotte ook bij de mens, steeds meer resistent worden tegen dit veelgebruikte antibioticum.

Het schijnt dat alle ouders willen, dat hun kinderen op het goede pad blijven, ook al komen de ouders zelf (meermalen) met justitie in aanraking. Maar hoe moet je je kinderen opvoeden? Kinderen moeten weten aan welke regels ze zich te houden hebben; dat gaat niet vanzelf, maar dat moeten ze leren. Aanmoedigen helpt daarbij beter dan dreigen en straffen. En wat te doen als de kinderen de regels overtreden?

Voorkomen moet worden dat de jeugdige criminelen van nu, steeds crimineler worden.
Preventie begint al vroeg: bij de 4-jarigen en hun ouders.
Vervolgens is er een groep kinderen die op school ernstige problemen geven; op de ouders van hen moet sterke aandrang worden uitgeoefend om een ouder-kindtraining te volgen.
Tot de derde categorie horen kinderen en ouders die al met justitie of de Raad voor de Kinderbescherming in aanraking zijn gekomen. Zij zouden gedwongen moeten worden een ouder-kindtraining te volgen.